و وجود هريك از اقسام ياد شده ظاهر است ، ( حكماء اين مطلب را ) اين‌چنين تقرير كرده‌اند . شرح مطالب : در اين فصل اقسام واحد بيان گرديده است و تقسيم‌ها به صورت قسمت ثنائى انجام گرفته است . 1 - واحد يا حقيقى است يا غيرحقيقى : واحد حقيقى آن است كه وصف وحدت حقيقتا مربوط به اوست ، ولى واحد غيرحقيقى يا مجازى آن است كه وصف وحدت مربوط به شىء ديگر است و آن شىء واسطه در عروض وحدت بر شىء ديگر است و وحدت در حقيقت صفت واسطه است و انتساب آن به ذو الواسطه امرى مجازى است . 2 - واحد حقيقى يا حقّه است يا غير حقّه : واحد حقيقى حقّه آن است كه ذاتش عين وحدت است ، مصنف فرموده‌اند وحدت صرف از هرچيزى ، وحدت حقه است يعنى ذاتش عين وحدت است و دليل آن اين است كه « صرف الشىء لا يتثنى و لا يتكرر » و چيزىكه تثنيه و تكرار در آن راه ندارد كثرت هم در آن نيست ، پس ذات آن عين وحدت است و اگر كثرتى در آن راه يابد زايد بر ذات آن خواهد بود . ولى لازم به ذكر است كه هركجا پاى ماهيت در ميان باشد قهرا نوعى كثرت هم تحقق خواهد داشت ، زيرا ماهيت مركب از اجزاء عقلى است ، بنابر اين تنها صرف حقيقت وجود است كه عين وحدت است و باتوجه به اينكه هر وجود امكانى ملازم با ماهيت است ، بنابراين غير از واجب الوجود - تعالى - هيچ